FaLang Language Switcher


Şehir ve Bölge Planlama

sehir-ve-bolge-planlamaŞehirler, medeniyetlerin dinamolarıdır. Şehirli olmak, 'medeni' olmaktır. Bugün, dünya nüfusunun yarıdan fazlası şehirlerde ve metropollerde yaşamaktadır. Şehirleşme oranı artmaya devam ettikçe, şehirlerin, şehir sakinleri için yaşanabilir mekânlar olmasını sağlamak, kaçınılmaz bir vazife olarak ön plana çıkmaktadır.
Şehir ve Bölge Planlama Bölümü, şehirleşmenin akılcı, estetik ve toplumun tüm kesimlerini gözeterek yürütülmesi ve şehirlerin plansız gelişiminden kaynaklanan sorunların etkin ve doğru çözümünün sağlanması için gerekli bilgi, beceri ve perspektifi öğrencilerine kazandırmayı amaçlamaktadır.

Neden Türkiye'de Şehir ve Bölge Planlama Bölümü?

Türkiye, 20. yüzyılın ikinci yarısından itibaren hızlı bir şehirleşme sürecine girmiş ve 2012 yılı sonu itibariyle, ülke nüfusunun %77,3'ü şehirlerde (il ve ilçe merkezlerinde) ikamet eder hale gelmiştir. Bu hızlı şehirleşme süreci, bir taraftan ülkenin gelişmesi için önemli bir potansiyel sunarken, diğer taraftan birçok mekânsal, ekonomik, toplumsal ve politik sorunu da beraberinde getirmiştir.

Bu süreç, son dönemde, şehir ve bölge planlama disiplinine ilgiyi artırmış, şehir plancılarını aranan meslek adamı pozisyonuna yükseltmiştir. Şu an ülke gündemini yoğun bir şekilde meşgul eden kentsel dönüşüm, kentsel yenileme, yayalaştırma, yeni şehir, ulaşım ve köprü projeleri, eğitim, sağlık ve kültür merkezlerinin yer seçimi gibi tartışmalar, şehir ve bölge planlama meslek alanını doğrudan ilgilendiren konulardır.

Şehir ve Bölge Planlama Eğitimi

Türkiye'de Şehir ve Bölge Planlama bölümü, genellikle iki anabilim dalı altında toplanmıştır: Şehircilik ve Bölge Planlama. Şehircilik Anabilim dalı, kentsel ölçekte bir planlama çerçevesi sunarken; Bölge Planlama Anabilim dalı, üst ölçekte, sosyo-ekonomik plan ve politikalara ve bunların fiziksel mekâna yansımalarına odaklanmaktadır.

Kentsel Tasarım programı ise, kentlerin fiziksel form ve mekânsal kalitesinin geliştirilmesine ve dönüşen kent parçalarının yeniden organizasyonuna disiplinler arası (mimarlık, şehir ve bölge planlama, peyzaj mimarlığı) içeriğiyle katkı sunmaktadır.

Şehir ve Bölge Planlama öğrencileri, bazı üniversitelerde, mimarlık, peyzaj mimarlığı, geomatik mühendisliği gibi bölümlerde çift anadal programına (ÇAP) katılmaya hak kazanarak, iki diploma edinme şansına sahip olabilmektedirler. Şehir ve Bölge Planlama bölümü, gayrimenkul geliştirme, konut ve deprem, afet yönetimi, ulaşım planlaması, yerel yönetimler gibi lisansüstü programlarla da yakın ilişki ve işbirliği içerisindedir.

Şehir ve Bölge Planlama bölümü, her ne kadar 'mekân'a odaklanmış olsa da, mekânın içine gömülü sosyal, ekonomik, politik girdileri de hesaba katan disiplinler arası bir karaktere sahiptir. Bu sebeple, Şehir ve Bölge Planlama öğrencileri, ders müfredatının omurgası niteliğindeki 'şehircilik projeleri' yanında, sosyoloji, ekonomi, istatistik, hukuk, coğrafya, jeoloji, çevre ve mimarlık alanlarında da dersler almaktadır.

Her eğitim döneminin ana dersi 'şehircilik projeleri', öğrencilerin mekânı ve toplumu, bizzat yerinde inceleme ve araştırmalarla daha iyi analiz edip kavramalarını ve böylece planlama ve tasarım kabiliyetlerini geliştirmeyi amaçlamaktadır. Projeler kapsamında, her dönem başında, bir çalışma alanı seçilir. Bu alan, projenin içeriğine göre kırsal karakterdeki bir yerleşim birimi olabileceği gibi büyük bir metropoliten alan veya bir kent parçası da olabilmektedir. Seçilen alana, öğrenci ve öğretim elemanlarının tamamının katılımıyla 4-5 günlük bir teknik gezi yapılır. Bu gezide, alan araştırması ve anketler yapılır; yerleşim yerindeki tüm aktörlerle (belediye, valilik/kaymakamlık, STK'lar vd.) görüşülerek, alanla ilgili veri alınır. İlerleyen bir veya iki dönem boyunca öğrencilere, diğer teorik derslerde edinilen bilgi ve beceriler aracılığı ve proje yürütücülerinin yardımıyla bu yerleşim yerinin daha yaşanabilir olmasını sağlayacak bir plan, politika ve tasarım nosyonu kazandırılır, bunun süreci ve araçları öğretilir.

Adaylarda Aranan Özellikler ve İş İmkânları

Şehir ve Bölge Planlama bölümü, sayısal puanla öğrenci almaktadır. Eğitim müfredatında ve bazı derslerin içeriklerinde sayısal uygulamalar ve teknikler yer alsa da, bölümde, öğrenciyi zorlayacak düzeyde bir sayısal bilgi ve kabiliyete ihtiyaç duyulmamaktadır. Bu yönüyle, sosyal bilimlere daha yakın durmaktadır. Bununla birlikte, tasarım ve çizim kabiliyeti, estetik görüş, sosyal ve mekânsal algı düzeyinin yüksek oluşu, bu bölüm öğrencilerin başarısını artıran faktörlerdir.

Şehir ve Bölge Planlama bölümü, yeni ve hızlı gelişen bir meslek alanı olması hasebiyle, mezunlarının neredeyse tamamı kolayca iş bulabilmektedir. Bölüm mezunları, şehircilik, çevre, turizm ve kalkınmayla ilgili birçok kamu kurum ve kuruluşunda, belediyelerin imar, planlama, CBS vb. bölümlerinde ve kalkınma ajanslarında şehir plancısı, uzman veya birim başkanı olarak görev alabilirler. Özel planlama, mimarlık ve tasarım bürolarında, gayrimenkul değerleme ve toplu konut şirketlerinde, bankalarda ve sanayi kuruluşlarında da farklı pozisyonlarda iş bulabilirler. Kendi planlama bürolarını kurarak, serbest de çalışabilirler.
Türkiye'de şehircilik meslek alanının önde gelen ismi olarak İlhan Tekeli zikredilebilir.

Şehirle ilgili söyleyecek sözü olanlar, şehir ve bölge planlama bölümünde eğitim görmekten büyük keyif alırlar!